محمد سعيد جانب اللهى
127
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
نقش مرد در تعيين جنسيت - به باور مردم اصفهان اگر مرد قبل از نزديكى دنبلان گوسفند بخورد پسردار مىشود . - اگر مرد و زن هر دو قبل از نزديكى براى مدتى به طور مرتب به مقدار زياد عسل بخورند پسردار مىشوند . - اگر در هنگام نزديكى مرد زودتر انزال شود فرزند آنها پسر و اگر زن زودتر انزال شد فرزند دختر خواهد بود . اگر منى مرد زياد باشد جنين پسر مىشود ( جانب اللهى ، گيتى آذرمهر : 36 ) . عوامل مؤثر بر جنين خوشگل شدن كودك : در خراسان اگر زن حامله سيب و هلو بخورد بچهاش خوشآبورنگ خواهد شد ( محجوب : 439 ) . بوى غذا : در قزوين اگر زن آبستنى بوى غذا يا طعامى را استشمام كند بايد از آن غذا به او بچشانند و گرنه بچه مىاندازد ( گلريز : 364 ) . در باورهاى عاميانه نه تنها خوردوخوراك ، بلكه رفتار و كردار زن حامله بر روى جنين اثر مىگذارد . بخشى از اين باورها كه نقش بازدارنده دارد به شرح زير است : ديدن حيوان در باور مردم هريس آذربايجان وقتى زن آبستن جلوى خرگوش يا شتر توقف كرده باشد اگر بچه در شكمش بجنبد ، دهنگشاد به دنيا مىآيد ( محمدزاده صديق ، خوشه ، ش 13 ) . شباهت : در شيراز بر اين باورند كه اولين مرتبهاى كه نوزاد در شكم مادرش مىجنبد هركس روبروى مادرش باشد ، نوزاد شكل او خواهد شد ( فقيرى : 16 ) . تمايلات : در باور مردم شيراز اگر زن حامله به چيزى ميل كند و در دسترس نباشد ، چشم بچهاش زاغ مىشود ( همانجا ) . ديدن مرده در هريس آذربايجان اگر مقابل مرده بايستد ، شورچشم خواهد شد ( محمدزاده صديق : خوشه ش 13 ) . مكان : در باور مردم هريس آذربايجان اگر در مستراح بچه در شكم بجنبد ، دهانش بدبو خواهد شد ( همانجا ) . - ظرف آبخورى : به باور ارامنهء اصفهان اگر زن حامله بر سر چاه با دلو آب بخورد ، دهان بچهاش گشاد خواهد شد ، ولى اگر با ليوان آب بخورد ، دهان بچهاش تنگ خواهد شد ( قوكاسيان : خوشه ، ش 16 ) . - كار : به باور ارامنه اصفهان اگر زن حامله گوشت چرخ كند يا بكوبد چشمان كودكش درشت